Bugun...


Orhan KESKİNSOY

facebook-paylas
ATATÜRK DÖNEMİNDE EKONOMİK KRİZ NEDEN YOKTU?
Tarih: 09-11-2021 23:03:00 Güncelleme: 09-11-2021 23:03:00


Araştırma/İnceleme:Orhan keskinsoy

*Atatürk dönemi ekonomisi halka dönüktü.

*Dönemin ekonomisi üretime dayanıyordu.

*Sanayisi gelişmemişti ama. Tarıma dayalı bir kalkınma öngörülmüştü…

Atatürk’ün ekonomi konusundaki düşünce ve eylemleri, yalnız Türkiye’nin o günkü koşullarıyla sınırlı olmasının çok ötesindedir. Zaten öyle olsaydı, bilinen başarısını elde edemezdi. Bu iş için,hem kapitalizmin aç gözlü sömürücü yanını,hem Marksist bakış açısını yadsıyarak,yeni bir orta yol gerekiyordu. Bulundu. Gerçi Atatürk, ekonomi konusunda, hem kendisinin, hem Cumhuriyet’i kuran kadroların ekonomi bilgilerinin yeterli olmadığının bilincindeydi. 1929 büyük dünya ekonomik bunalımını faydaya çevirmesini bilmişlerdir. Çünkü, hala kapitalist sisteme girmemiş bir Cumhuriyet söz konusuydu. Mustafa Kemal, Kapitalizmin bu bunalım döneminde şöyle diyordu:”yalnız serbest rekabetle bir ülkede ekonomik düzen kurulamaz; kurulabileceğini sananlar, kendilerini bir serap karşısında aldatılmaya koyuverenlerdir” Kaldı ki Atatürk bunları söylediğinde, kapitalizm hala liberal ellerdeydi. Şimdiki gibi, aç gözlü, her şeyi piyasaya bırakmış bir kapitalizm söz konusu değildi! O zamanlar da,devletin ekonomiye karışmamasını isteyen görüşler vardı. Tıpkı bizdeki liberaller gibi… Mustafa Kemal, bunları diyenlere şunu soruyordu: ”Devlet, hiçbir ekonomik etkinlikte bulunmadığı takdirde, devlet kurmaktan amaç olan bu temel görevleri,yani güvenliği,adaleti ve dışa karşı savunmayı yerine getirmekte güçlüklerle karşılaşmayacak mıdır? Atatürk, sorunun yanıtını bilmektedir. Gerekçeleri şunlardır:

            “Devletin temel görevlerini gereğince yerine getirebilmesi, sağlığı yerinde, yurttaşlık bilinci gelişkin, çağın bilimi, tekniği ve sanatıyla donanmış yurttaşların varlığına bağlıdır. Bunu ancak devlet sağlayabilir.

            “Devlet, ülkenin güvenlik ve savunması için yollarla, demiryollarıyla, limanlarla, deniz araçlarıyla, her türlü ulaşım araçlarıyla, ulusun genel servetiyle yakından ilgilidir. Ülke yönetimi ve savunmasında bu sayılanlar, toptan, tüfekten, her türlü silahtan daha önemlidir. Özellikle para, her türlü aracın üzerinde bir varlık silahıdır.

            “Ekonomik ve kimi toplumsal işler, bir yandan bireylerin yararları ile ilgilidir. Bunun için bireyciler(siz özelleştirmeciler olarak okuyun) bu işlere devletin karışmasını kişi özgürlüğüne saldırı gibi görürler. Ama bu işler içinde bütün ulusun ortak yararına ilişkin olan noktalar da vardır. Özel yarar, çoğunlukla genel yararla çelişme içinde bulunur. Bir de özel yararlar en sonunda yarışmaya dayanır. Oysa yalnız yarışmayla bir ülkede ekonomik düzen kurulamaz.

            Bu görüşler ve benzerlerini ileriki yazılarımızda, anlatmaya çalışacağız. Başında dediğimiz gibi bir ekonomik krizden geçiyoruz. Bunu atlatmanın yolu nedir diye çözümler aranmakta, Bizim de çorbada tuzumuzun bulunması için, atalarımız ne yapmışlar, nasıl kalkınmışlar, böyle krizleri nasıl atlatmışlar sorularını sorarak çözüm üretmeye katkıda bulunmak istiyoruz.

            Mustafa Kemal ve arkadaşları Ulusal bir ekonomi için şunları yapmışlardır.(Bizimkiler sata sata bitiremiyorlar…)

            -26 Ağustos 1924’de İş Bankası’nın kurularak ulusal kuruluşların kredi gereksiniminin karşılanmasına, tasarruf ve bankacılığın gelişmesine öncülük edilmesi,

            -19 Nisan 1925’te kurulu sanayi işletmelerinin yönetimini almak, yeni sanayi kuruluşları kurup işletmek ve bu amaç doğrultusunda bankacılık hizmetleri görmek üzere Türkiye Sanayi ve Madenler Bankası’nın kurulması; daha sonra sanayi kuruluşlarının işletmesini üstlenmek üzere Devlet Sanayi Ofisi’nin bu kuruluşların bankacılık gereksinimlerini karşılamak üzere de Türkiye Sanayi ve Kredi Bankası’nın kurulması;

            -1925’te Yabancılar elindeki Reji İdaresi’nin satın alınması, barut ve patlayıcı maddeler tekelinin kurulması;

            -1926’da İspirto ve alkollü içkiler tekelinin kurulması;

            -1927’de Devlet Demiryolları ve Limanları Genel İdaresi’nin kurulması ve yabancıların elindeki demiryollarının satın alınması;

            -1924’oe Ziraat Bankası’nın her türlü banka hizmeti yapmaya yetkili kılınması;

            -1926’da,ipotek karşılığı konut kredisi vermek üzere Emlak ve Eytam Bankası’nın kurulması;

            -1925’te Ticaret ve Sanayi Odalarının yasal nitelik kazanmaları;

            -1929’da Gümrük Tarife Kanunu’nun yürürlüğe konması ve böylece ülke sanayini yabancı rekabetine karşı koruma olanağına kavuşulması;

            -1929’da Türkiye’de ilk döviz denetimini getiren Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsaları yasasının çıkarılması;

            -1930 da Türkiye Merkez Bankası Yasasının çıkarılması;

            -1930’da ticarette tağşişin(mal niteliğini düşürmenin) yasaklanması ve İhracatın Denetlenip Korunması için Yasanın çıkarılması;

            -1925’de Aşar Vergisinin kaldırılması(Bunun üzerine köylünün vergi yükü %33 den,%10’a düşürülmüştür.

-1931 de Yüksek İktisat Meclisi kuruldu

-1931-32 yıllarında hazırlanan ve Mayıs 1934’te uygulamaya konulan I.Beş Yıllık Sanayi Planı hayata geçirilmiştir. Bu plan doğrultusunda:

*Pamuk, kendir ve yünlü dokuma sanayi

*Demir, kömür, bakır, kükürt gibi maden sanayi,

*Selüloz, kağıt, karton, sun’i ipek sanayi,

*Şeşe. cam, porselen gibi seramik sanayi

*Süperfosfat, sudoksit, Klor gibi kimya sanayi dallarında on altı fabrika kuruldu. Böylece toplam ithalatın %50’si yurt içinden sağlanma olanağı yaratıldı.

            -1933’te Sümerbank kuruldu. (I.Beş yıllık Sanayi Planının 44 milyon liralık finansmanının 41.6 milyonunu karşılayan Sümerbank, Türk sanayileşme atılımının motoru olmuştur denilebilir.

            -1935’de de Etibank kuruldu. Yer altı kaynaklarını işletmek ve elektrik işlerini yürütmek için. Devamında Maden Tetkik ve Araştırma Kurumu kuruldu.

            -Bunlara ek olarak 1936’da Türkiye Emlak Kredi Bankası, 1937’de Denizbank, 1938’de Devlet Ziraat İşletmeleri Kurumu gibi önemli ekonomik örgütler kurulmuştur.

            Diyeceksiniz ki, peki sonra ne olmuş?

            -Osmanlı’nın buğday ve patatesi bile ithal etmek zorunda kaldığı bir dönem sonu anlatılanlar (Patates ithalatı ilk değilmiş demek ki!)

            -1927-1939 tarihleri arasındaki bu ekonomik kalkınma döneminde %0 enflasyonla ulusal gelir yılda ortalama %4 arttırılabilmiştir.

           



Bu yazı 164 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 14 11 0 3 29 11 36 +18
2 Konyaspor 14 7 2 5 23 13 26 +10
3 Hatayspor 14 8 4 2 23 14 26 +9
4 Fenerbahçe 14 7 4 3 20 17 24 +3
5 Alanyaspor 14 7 4 3 20 22 24 -2
6 Başakşehir FK 14 7 6 1 20 16 22 +4
7 Fatih Karagümrük 14 6 4 4 21 18 22 +3
8 Galatasaray 14 6 4 4 19 17 22 +2
9 Beşiktaş 15 6 6 3 22 22 21 0
10 Adana Demirspor 14 5 4 5 20 18 20 +2
11 Antalyaspor 14 5 6 3 18 20 18 -2
12 Gaziantep FK 14 5 6 3 17 21 18 -4
13 Altay 14 5 7 2 18 21 17 -3
14 Sivasspor 14 3 4 7 20 15 16 +5
15 Giresunspor 14 4 6 4 12 12 16 0
16 Kayserispor 14 4 6 4 18 22 16 -4
17 Yeni Malatyaspor 14 4 9 1 12 23 13 -11
18 Göztepe 14 2 7 5 13 20 11 -7
19 Kasımpaşa 15 2 8 5 14 22 11 -8
20 Çaykur Rizespor 14 3 10 1 12 27 10 -15
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 13 8 2 3 23 10 27 +13
2 MKE Ankaragücü 14 8 3 3 23 11 27 +12
3 Eyüpspor 14 8 3 3 24 18 27 +6
4 Bandırmaspor 13 8 4 1 21 10 25 +11
5 BB Erzurumspor 12 8 3 1 20 13 25 +7
6 İstanbulspor 13 6 5 2 22 18 20 +4
7 Tuzlaspor 12 6 4 2 14 10 20 +4
8 Kocaelispor 13 6 5 2 13 14 20 -1
9 Samsunspor 13 5 4 4 18 18 19 0
10 Adanaspor 14 5 6 3 16 18 18 -2
11 Menemenspor 13 5 6 2 18 23 17 -5
12 Gençlerbirliği 13 5 6 2 14 19 17 -5
13 Boluspor 13 4 5 4 16 15 16 +1
14 Denizlispor 13 4 6 3 13 18 15 -5
15 Bursaspor 13 4 7 2 17 21 14 -4
16 Manisa FK 14 4 8 2 15 21 14 -6
17 Keçiörengücü 13 4 8 1 14 20 13 -6
18 Altınordu 14 4 9 1 15 27 13 -12
19 Balıkesirspor 13 2 10 1 9 21 7 -12
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/12/2021 Alanyaspor vs Sivasspor
 04/12/2021 Trabzonspor vs Adana Demirspor
 04/12/2021 Galatasaray vs Altay
 05/12/2021 Kayserispor vs Antalyaspor
 05/12/2021 Giresunspor vs Fatih Karagümrük
 05/12/2021 Hatayspor vs Başakşehir FK
 05/12/2021 Fenerbahçe vs Çaykur Rizespor
 06/12/2021 Göztepe vs Gaziantep FK
 06/12/2021 Konyaspor vs Yeni Malatyaspor
 10/12/2021 Altay vs Hatayspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/12/2021 Bandırmaspor vs Gençlerbirliği
 04/12/2021 BB Erzurumspor vs İstanbulspor
 04/12/2021 Adanaspor vs Tuzlaspor
 05/12/2021 Manisa FK vs Kocaelispor
 05/12/2021 Ümraniyespor vs Boluspor
 05/12/2021 Altınordu vs Samsunspor
 05/12/2021 Denizlispor vs Bursaspor
 06/12/2021 Menemenspor vs Keçiörengücü
 06/12/2021 MKE Ankaragücü vs Balıkesirspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 05/12/2021 Bayburt Özel İdare Spor vs Adıyaman FK
 05/12/2021 Bodrumspor vs Hekimoğlu Trabzon
 05/12/2021 Çorum FK vs İnegölspor
 05/12/2021 Etimesgut Belediyespor vs Somaspor
 05/12/2021 Kahramanmaraşspor vs Diyarbekir Spor
 05/12/2021 Sarıyer vs Niğde Anadolu FK
 05/12/2021 Serik Belediyespor vs Ergene Velimeşe
 05/12/2021 Sivas Belediyespor vs Afjet Afyonspor
 05/12/2021 Van Spor FK vs Ankaraspor
 06/12/2021 Turgutluspor vs Sakaryaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/12/2021 Başkent Gözgözler Akademi FK vs Çatalcaspor
 04/12/2021 Bursa Yıldırımspor vs Nevşehir Belediyespor
 05/12/2021 Arnavutköy Belediye vs Elazığspor
 05/12/2021 Artvin Hopaspor vs 1954 Kelkit Bld.Spor
 05/12/2021 Batman Petrolspor vs Erbaaspor
 05/12/2021 Belediye Kütahyaspor vs Hendek Spor
 05/12/2021 Bergama Belediyespor vs Sancaktepe FK
 05/12/2021 Karaman Belediyespor vs Osmaniyespor FK
 06/12/2021 Fatsa Belediyespor vs Kahta 02 Spor
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Web sitemize nasıl ulaştınız?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI