Bugun...


Erdem YÜCEL

facebook-paylas
Yassıada ve Yassıada Mahkemesi
Tarih: 09-06-2019 21:00:00 Güncelleme: 09-06-2019 21:00:00


27 Mayıs ihtilalinin yıldönümü nedeniyle yazdığım yazının ardından; Yassıada Mahkemelerine neden değinmediğimi bazı okuyucularım sormuştu. Yassıada Mahkemeleri başlı başına bir konu olduğundan onu ayrı bir yazıda ele almayı düşünmüştüm. 27 Mayıs ihtilali kadar Yassıada Mahkemeleri konusunda ayrıntılı pek çok eser yazılmıştır. Buna rağmen birkaç satırla da olsa bu konuyu okuyucularımın isteği üzerine değinmek istiyorum.

Yassıada 185x 70 metre ölçüsünde küçük, düz bir adadır. Bizans döneminde sürgün yeri olarak kullanılmış, bir ara Latinlerin ve Rusların istilasına uğramıştır. İstanbul’un fethinden sonra manastır başta olmak üzere buradaki bazı Bizans yapılarına dokunulmamıştır. İngiltere Sefiri Sir Henry Bruutver adayı Osmanlıdan satın almış, orada ahşap kale başta olmak üzere bazı binalar yaptırmıştır. Sonradan Mısır Hidivi İsmail Paşa adayı satın almışsa da yeni bir yapılanmaya girişmemiştir.  Ada Deniz Kuvvetlerine 1947 yılında tahsis edilmiş ve çağdaş bir deniz eğitim merkezi olmuştur.

27 Mayıs askeri darbesinden sonra ada Demokrat Parti önde gelenlerinin yargılandığı Mahkeme ile ismini bir kez daha duyurmuştur.

Cumhuriyet tarihinin dönem noktalarından olan Yassıada Mahkemelerinin doğruları da yanlışları vardı. Bebek, köpek, kasadan çıkan don davaları son derece gereksizdi. Anayasayı ihlal, tahkikat komisyonu, İsmet İnönü’ye yapılan saldırılar için açılan davalar yerindeydi.  II. Dünya Savaşı sonrasında yeniden şekillenen dünyada Birleşmiş Milletlere girebilmek uğruna, meclisten karar alınmadan gönderilen 4500 kişilik muharip güç Kuzey Kore- Güney Kora savaşına ABD’nin yanında yer almış ve çok sayıda şehitler vermişti. Ne gariptir ki; Yassıada Mahkemelerinde bu konuya hiç değirmilemişti. Ayrıca Truman doktrini ve Marshall yardımından alınan yardımların hesabı da sorulmamıştı. Kuşku yok ki, bunda batı ile olan ilişkilere zarar verilmesi istenmemişti.

Yassıada’da Demokrat Partililere eziyet yapılıp yapılmadığı konusun da yıllar sonrası tartışma konusu olmuştu.  Yeri gelmişken bu gerçeği de belirtmekte yarar vardır. Ancak bunun nedeni; emekli olduktan sonra verdiği bir röportajda günah çıkaran Ada komutanı Yarbay Tarık Güryay’da aranmalıdır.

Yassıada Mahkemelerinde Savcı Eğesel ile hâkim Salim Başol’un taraflı ve hakarete varan davranışları do sonradan çok tenkit edilmiştir. O günleri yaşamamış olanlar ne hâkimin ne de savcının ismini bilirler. Ancak Celal Bayar’ı,  idam edilen Adnan Menderes’i, Fatin Rüştü Zorlu’yu ve Hasan Polatkan’ı hatırlarlar.

Zaman böyle bir şeydir; yaşamında olumlu bir iz bırakamazsan sonra seni hiç kimse hatırlamaz. Tarihteki engizisyon mahkemelerin hakimlerine bakın; ben dahil o mahkemelerin hakimlerinin isimlerini bilmeyiz!.. Ama mahkum edilenleri biliriz…

Yıllar sonra Yassıada Mahkemeleri  “Ben Onu Çok Sevdim”  isimli  bir diziye konu olmuştu. Bir bakıma bu dizi ile birilerine yaranmak, 27 Mayıs darbesini kötülenmek için çekilmiştir. Çoğu bölümler gerçekleri yansıtmamıştır.

Şevket Süreyya Aydemir’in “Menderes’in Dramı”, Şevket Süreyya Aydemir’in “İhtilalin Mantığı ve 27 Mayıs İhtilali”, İhsan Sabri Çağlayangil’in ”Anılarım”, Metin Toker’in “Demokrasimizin İsmet Paşa’lı Yılları, DP’nin Altın Yılları 1950-1954”, Metin Toker’in “Demokrasimizin İsmet Paşa’lı Yılları 1957-1960” Samet Ağaoğlu’nun “Demokrat Partinin Doğuş ve Yükseliş Sebepleri”, Orhan Erkanlı’nın “Anılar… Sorunlar… Sorumlular…” isimli kitapları ile o yıllarda yayınlanan Akis, Kim dergileri ile Ulus, Zafer gibi gazetelerinin koleksiyonları bu konuda ayrıntılı bilgiler vermiştir. Bu araştırmalardan yola çıkılarak Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan asılmaya layık olmadıkları anlaşılmaktadır. Tarih kısa süre sonra onların hakkını kabul etmiştir. Bazılarının bilerek gözden kaçırdığı bir noktayı da belirtmekte yarar vardır; İsmet Paşa verilen kararlarda etkili olamamış, bütün gücüyle idamları önlemeye çalışmıştır. Ancak ne o ne de Cemal Gürsel infazları önleyememiştir. Gerçekte Talat Aydemir’in başında bulunduğu cunta bu konuda etkili olmuştur.



Bu yazı 740 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI